Home > Uncategorized > Lewis Henry Morgan

Lewis Henry Morgan

Lewis Henry Morgan Auroran jaio zen (Nueva York), 1818ko azaroaren 21ean. Gaztetan Cayuga Akademian ikasi zuen, Nueva Yorkeko estatuan, lurralde irokesean. Bertan Gordon Knot izeneko senidetasuna sortu zuen eta Ely Parker indiarra ezagutu zuen. Abokatutzat jardun zuen lehenengo lana, indiarren eskubideak defendatzeko kausa izan zen. Nahiz eta abokatutzat graduatu, bere benetako zaletasuna antropologoarena izan zen. Antropologia kulturalaren aita deritzo eta 1877an La sociedad antigua izeneko obra idatzi zuen, non proposatzen den kulturen garapena, obra hau garrantzi handia izan zuen gizartean.

Lewis Henry Morgan Auroran jaio zen (Nueva York), 1818ko azaroaren 21ean. Gaztetan Cayuga Akademian ikasi zuen, Nueva Yorkeko estatuan, lurralde irokesean. Bertan Gordon Knot izeneko senidetasuna sortu zuen eta Ely Parker indiarra ezagutu zuen. Abokatutzat jardun zuen lehenengo lana, indiarren eskubideak defendatzeko kausa izan zen. Nahiz eta abokatutzat graduatu, bere benetako zaletasuna antropologoarena izan zen. Antropologia kulturalaren aita deritzo eta 1877an La sociedad antigua izeneko obra idatzi zuen, non proposatzen den kulturen garapena, obra hau garrantzi handia izan zuen gizartean.

Morganek idazten zuen momentuan hainbat ezaugarri ezberdin bereizi daitezke, esanguratsu batzuk hurrengo hauek izan ziren: Guda zibilaren amaiera, industrializazioa eta azkenik sindikalismoaren hasiera. XIX mendearen erdialdean, ekialdean zeuden estatuak jadanik industria garatu zuten. Momentu horretan baita, mendebaldeko lurraldeen hedapena eman zen eta horrek hedapen konstantea zuen merkatua suposatu zuen. Benetako industrializazioa ez zen guda zibilaren amaierara harte hasi (1861-1865). Nahiz eta 1860 urtea aurretik, industrializazioaren efektu sozialak nabarmentzen ziren. XIX garren mendearen hasiera bitartean, fabrika berrietan lan egiten zuten langileak egoera txarretan bizi behar zuten. Ezin zuten egoera horietan jarraitu eta horregatik sindikatuen bitartez eskubideak exijitu zituzten. Hauek antolatzen hasi ziren, baina benetako mugimendu sindikala, Norteamerikan zein Europan, ez zen eman askoz beranduagora arte.

Bitartean, mundua lehia handiko denboraldia pasatzen ari da nazioarte mailan. Alde batetik, Europako herrialdeak Afrikaren barrualdea ustiatzen eta kolonizatzen hasten dira, 1884an Berlineko konferentzian Afrikaren banaketa sortuz. Beste aldetik, Alemania Frantzia inbaditzen du eta hedapena saiatzen du. Errusia baita saiatzen da Asia zentrala inbaditzen, nahiz eta 1878 urtean Berlineko kongresuan gelditua izan zen. Morganek idazten duen momentuan Grant presidentea dago buruan (administrazioa hartzen duena guda beteranoen asilotzat). AEB usteltze prozesu ilunena pasatzen ari da, iparraldeko agenteak eta funtzionarioak (Carpetbagger) diktadura inposatzen ari dira lehenengoko rebeldeengan, ejerzitoaren laguntzarekin. Estatu Batuetako hegoaldean beldurra inposatzen du Ku-klux-klan izeneko taldea, lintxamenduak eta botoa emateko debekuaren bitartez.

Morgan bere teoria hedatzen hasten duen unean, Darwin El origen de las especies argitaratzen du. Teoria hau aurretik zeuden ideiekin amaitzen du, eztabaida handia sortuko du eboluzioarekin amaitzen duelako eta biblian dauden teorien aurka doalako. Morgan eredu argia da antropologiaren hasieran kontzeptu baten agerpena, eboluzioarena, balio izan zuen printzipio direktibotzat ekintza soziokulturalak ulertzeko. Hau egin zuen, sistema batzuk sortuz gizartean zeuden ezberdintasunetaz hausnartzeko, garapen puntu altuenera helduz.

Morganen obra La sociedad antigua izenekoa garrantzi handia izan zuen argitaratu zen momentuan eta geroago baita. Oso garratzitsua izan zen Engels egin zion erabileragatik, Ancient society, Researches in the lines of human progress from savagery through barbarism to civilization, Nueva Yorken argitaratua 1877an. Gizartearen bizitzan Morganek hainbat bilakaera sekuentzia ezartzen ditu: gobernua, hizkuntza, familia, erlijioa, arkitektura eta gero guztiak sailkatzen saiatzen da, ezarriz bere eboluzioaren hiru estadioak: batasun, basakeria eta zibilizazioa.

Morganek idazten zuen momentuan hainbat ezaugarri ezberdin bereizi daitezke, esanguratsu batzuk hurrengo hauek izan ziren: Guda zibilaren amaiera, industrializazioa eta azkenik sindikalismoaren hasiera. XIX mendearen erdialdean, ekialdean zeuden estatuak jadanik industria garatu zuten. Momentu horretan baita, mendebaldeko lurraldeen hedapena eman zen eta horrek hedapen konstantea zuen merkatua suposatu zuen. Benetako industrializazioa ez zen guda zibilaren amaierara harte hasi (1861-1865). Nahiz eta 1860 urtea aurretik, industrializazioaren efektu sozialak nabarmentzen ziren. XIX garren mendearen hasiera bitartean, fabrika berrietan lan egiten zuten langileak egoera txarretan bizi behar zuten. Ezin zuten egoera horietan jarraitu eta horregatik sindikatuen bitartez eskubideak exijitu zituzten. Hauek antolatzen hasi ziren, baina benetako mugimendu sindikala, Norteamerikan zein Europan, ez zen eman askoz beranduagora arte.

Bitartean, mundua lehia handiko denboraldia pasatzen ari da nazioarte mailan. Alde batetik, Europako herrialdeak Afrikaren barrualdea ustiatzen eta kolonizatzen hasten dira, 1884an Berlineko konferentzian Afrikaren banaketa sortuz. Beste aldetik, Alemania Frantzia inbaditzen du eta hedapena saiatzen du. Errusia baita saiatzen da Asia zentrala inbaditzen, nahiz eta 1878 urtean Berlineko kongresuan gelditua izan zen. Morganek idazten duen momentuan Grant presidentea dago buruan (administrazioa hartzen duena guda beteranoen asilotzat).  AEB usteltze prozesu ilunena pasatzen ari da, iparraldeko agenteak eta funtzionarioak (Carpetbagger) diktadura inposatzen ari dira lehenengoko rebeldeengan, ejerzitoaren laguntzarekin. Estatu Batuetako hegoaldean beldurra inposatzen du Ku-klux-klan izeneko taldea, lintxamenduak eta botoa emateko debekuaren bitartez.

Morgan bere teoria hedatzen hasten duen unean, Darwin El origen de las especies argitaratzen du. Teoria hau aurretik zeuden ideiekin amaitzen du, eztabaida handia sortuko du eboluzioarekin amaitzen duelako eta biblian dauden teorien aurka doalako. Morgan eredu argia da antropologiaren hasieran kontzeptu baten agerpena, eboluzioarena, balio izan zuen printzipio direktibotzat ekintza soziokulturalak ulertzeko. Hau egin zuen, sistema batzuk sortuz gizartean zeuden ezberdintasunetaz hausnartzeko, garapen puntu altuenera helduz.

Morganen obra La sociedad antigua izenekoa garrantzi handia izan zuen argitaratu zen momentuan eta geroago baita. Oso garratzitsua izan zen Engels egin zion erabileragatik, Ancient society, Researches in the lines of human progress from savagery through barbarism to civilization, Nueva Yorken argitaratua 1877an. Gizartearen bizitzan Morganek hainbat bilakaera sekuentzia ezartzen ditu: gobernua, hizkuntza, familia, erlijioa, arkitektura eta gero guztiak sailkatzen saiatzen da, ezarriz bere eboluzioaren hiru estadioak: batasun, basakeria eta zibilizazioa.

Categories: Uncategorized
  1. No comments yet.
  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: